Өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча секторлор аралык өз ара аракеттенүү тартиби жөнүндө ЖОБО

0
1 389 просмотров
  1. Жалпы жоболор
  2. Бул Жобо жаратылыш, техногендик, экологиялык, биологиялык-социалдык жана кагылышуу мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарда гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ошондой эле башка уюмдар менен жарандардын (мындан ары – секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилери) ортосунда секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн тартибин аныктайт.
  3. Бул Жободо төмөнкү негизги түшүнүктөр колдонулат:

коопсуз жай – гендердик зомбулуктан жабыр тарткан адамдардын ден соолугуна жана психикасына коопсуздукту камсыз кылган убактылуу же туруктуу жай;

гендердик зомбулук – көпчүлүк учурларда аялдарга жана кыздарга карата кылынган, дене же психология жактан зыян келтирген, жеке адам же адамдардын тобу тарабынан жасалган сексуалдык мүнөздөгү зомбулук аракеттер, ошондой эле, мындай актыларды жасайм деп коркутуу же аларды жасоого мажбурлоо.

жардамды алууга жеткиликтүүлүк – жынысы, туткан дини, социалдык жана маданий тиешелүүлүгү, этноско таандыктыгы, курагы, үй-бүлөлүк абалы, ден соолугу, жашаган жери, сексуалдык багыты жана башка адамдардын макул болгондугуна жана болбогондугуна карабастан ар бир адамдын жардам алууга мүмкүнчүлүгү. Жеткиликтүүлүк өзүнө – жапа чеккен адам үчүн жетүү чегинде тез жардам пункттарында жардамдын бардык түрлөрүн алуу, ошондой эле башка мекемелерге жөнөтүлүү, зарыл болгондо жеткирилүү мүмкүнчүлүгүн камтыйт;

жардам алуу жөнүндө маалымдалган жана түшүндүрүлгөн макулдук же жардамдан баш тартуу – окуянын симптомдору жана татаалдануулары, анын мындан ары күтүлгөн өнүгүшү жана процедуралары, жардам алуунун же андан баш тартуунун натыйжалары жөнүндө маалыматты медицина кызматкери/психолог кабарлагандан кийин гендердик зомбулуктан жапа чеккен адам тарабынан жардам алуу же андан баш тартуу туурасында түшүнүлгөн чечимди кабыл алуу. Жардам алуу же андан баш тартуу туурасында маалымдалган жана түшүндүрүлгөн чечимди чыгаруу үчүн гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамга суроолорду берүү мүмкүндүгү жана аларга өз учурунда толук жана түшүнүктүү жооптор бериле турган мүмкүндүгү камсыз кылынышы керек;

башка мамлекеттик жана мамлекеттик эмес уюмдар жана жарандар – өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүнү жүзөгө ашыруучу менчиктин бардык формасындагы кайсы болбосун коммерциялык жана коммерциялык эмес уюмдар (кризистик борборлор, социалдык мейманканалар, баш калкалоочу жайлар, интернаттык мекемелер ж.б.);

компетенттүүлүк – атайын даярдыктан өткөн адам тарабынан жардам көрсөтүүнүн деңгээли;

купуялуулук – конкреттүү адамга карата кылынган гендердик зомбулукка, анын натыйжаларына, көрсөтүлгөн жардамга жана ага байланыштуу башка билдирүүлөргө тиешелүү болгон кайсы болбосун да маалыматтардын сырын сактоо, ушул маалыматтарга башка адамдардын жетүү мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу купуялуулукту камсыз кылат;

гендердик зомбулуктан жапа чеккен адам – гендердик зомбулукка туш келген/учураган аял же кыз, эркек же бала;

өзгөчө муктаждыктары бар адамдар – кош бойлуу аялдар, эмчектеги баласы бар аялдар, улуу курактагы аялдар, балдар,ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектеген адамдар;

алгачкы чаралардын минималдуу комплекси – гендердик зомбулуктун кесепеттерин алдын алууга жана жеңилдетүүгө багытталган алгачкы кезектеги чаралардын комплекси;

үзгүлтүксүздүк – изилдөө, дарылануу, калыбына келтирүү үчүн керектүү убакыттын аралыгында бардык зарыл болгон жардамды алуу;

гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга жардам берүү – медициналык, психологиялык, социалдык, юридикалык жана башка жардамдардын бардык түрлөрү;

өзгөчө кырдаалды алдын алуу этабы – мүмкүн боло турган өзгөчө кырдаалдан мурдагы мезгил, анын максаты – өзгөчө кырдаалдын, анын ичинде гендердик зомбулуктун кесепеттерин азайтуу үчүн иш-чаралардын ырааттуу жана логикага негизделген иреттүүлүгүн иштеп чыгуу;

сексуалдык зомбулук – адамдын жыныстык кол тийгистигине же жыныстык эркиндигине шек келтирген жосун. Сексуалдык зомбулук өзүнө – кайсы болбосун иш-аракеттерди, аларга аракет кылууну жана опузалоону, анын ичинде денесине же/жана психологиясына залал келтирген же келтире турган пайдаланууну жана азгырууну камтыйт;

социалдык кызматтар – менчиктин формасына карабастан социалдык тейлөөлөрдү көрсөтүүчү уюмдар, ошондой эле юридикалык жакты түзбөстөн калкты социалдык тейлөө боюнча ишкерчилик менен алек болгон жарандар;

психологиялык жардамга чейин көрсөтүлүүчү тез жардам – гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдын өмүрүн сактоого, психикасынын жана ден соолугунун мындар аркы начарлашын жана жаракаттануусун алдын алууга, анын мындан аркы дарылануусу жана айыгып кетүүсү үчүн шарттарды түзүүгө багытталган жөнөкөй тез чаралардын комплекси;

калыбына келтирүү этабы – инсандын укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоону камсыз кылган коомдун жашоо деңгээлинин кадимкидей шарттарын калыбына келтирүү максаты болгон мезгил;

өзгөчө кырдаалдын этабы – гендердик зомбулуктан коргоо боюнча иш-чаралар кабыл алынып жаткан, гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга жардам көрсөтүлүп жаткан убакыттын мезгили;

2. Секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилерижана алдарын иштөө принциптери

  1. Секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилери:

— Кыргыз Республикасынын Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссиясы;

— Жарандык коргоо тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган, анын аймактык жана ведомстволук бөлүмчөлөрү (Жарандык коргоо сектору);

— жарандардын ден соолугун коргоо тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана анын аймактык жана ведомстволук бөлүмчөлөрү (саламаттыкты сактоо сектору);

— ички иштер тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана анын аймактык жана ведомстволук бөлүмчөлөрү (ички иштер сектору);

— Кыргыз Республикасынын Куралдуу күчтөрүнүн Башкы штабы (коргоо сектору) – макулдашуу боюнча;

— социалдык өнүгүү тармагындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана анын аймактык жана ведомстволук бөлүмчөлөрү (социалдык өнүгүү сектору);

— жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары (жергиликтүү коомдор сектору);

— жарандар, ошондой эле өзүнүн уставдык максаттарынын чегинде гендердик зомбулукту алды алуу, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча өз функцияларын ишке ашырып жаткан башка мамлекеттик жана мамлекеттик эмес уюмдар (колдоо сектору).

  1. Гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилердин ишмердиги төмөнкү принциптерге негизделет:

— адам укуктары жана гендердик теңчилик тармагындагы мыйзамдуулукту жана эл аралык стандарттарды сактоо;

— гендердик зомбулукка көмөктөшкөн гендердик басмырлоону, диний, маданий жана башка адаттарды болтурбоо;

— аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу;

— мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү үчүн жоопкерчилиги;

— мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн милдеттүүлүгү;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга жардам берүүнүн профилактикалык багыттуулугу жана ылайыктуулугу;

— гендердик зомбулукту болтурбоо маселелерди мамлекеттик жана аймактык өнүгүү программаларга, билим берүү, маалыматтык жана окутуу программаларына, кадрларды даярдоо/кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу программаларына киргизүү;

— өзгөчө кырдаалдардын тобокелдерин башкаруу маселелери боюнча ыйгарым укуктарын ишке ашырган мамлекеттик органдарда, гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча программаларды баалоо, пландаштыруу, жүзөгө ашыруу, мониторинг жүргүзүү жана жыйынтыктоочу баа берүүдө аялдардын үлүшүн көбөйтүү жолу менен, аялдар менен эркектердин чечимдерди кабыл алууга тең жеткиликтүүлүгү;

— жергиликтүү коомчулуктарды, уюмдарды жана жарандарды гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү процессине тартуу;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, гендердик тең укуктуулукту түшүнүү жана алдыга жылдыруу туурасында жарандардын жана уюмдардын маалымдоо деңгээлин жогорулатуу;

— секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилер тарабынан гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча иш-чараларды этапка жараша жүзөгө ашыруу (алгачкы этабы, өзгөчө кырдаал этабы, калыбына келтирүү этабы);

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга жардам көрсөтүүдө наристелердин артыкчылыгын сактоо;

— мыйзамдарда белгиленген учурлардан башка, гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн субъектилери тарабынан жеткиликтүүлүк, урматтоо, үзгүлтүксүздүк, купуялуулук, компетенттүүлүк, дене жагынан коопсуздук, акысыз, маалымдалган жана түшүндүрүлгөн макулдук принциптерине негизделген жардам көрсөтүү.

3. Секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилери тарабынан ишке ашырылып жаткан иш-чаралар

  1. Жарандык коргоо сектору, саламаттыкты сактоо сектору, ички иштер сектору, коргоо сектору (макулдашуу боюнча), социалдык өнүгүү сектору, жергиликтүү коомдор сектору, колдоо секторуна кирген секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилери алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырышат:

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө бирдиктүү мамлекеттик саясатты, ченемдик укуктук актыларды жана башка документтерди иштеп чыгууга жана жүзөгө ашырууга катышышат;

— аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу менен, өзгөчө кырдаалдар жана алардын кесепеттерин жоюу шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндөгү ведомстволук документтердин долбоорлорун иштеп чыгышат;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүгө багытталган иш-чараларды Жарандык коргоо пландарына киргизишет;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча милдеттерин жана функцияларын аткаруу үчүн зарыл болгон маалыматты Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссияга беришет;

— гендердик көз караштар, психологиялык жардамга чейин көрсөтүлүүчү тез жардам, гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү, өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды калыбына келтирүү маселелерин өз кызматкерлерин кесиптик даярдоо/кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу программаларга жана окутуунун башка тийиштүү түрлөрүнө киргизишет;

— гендердик зомбулукка жол бербөө жөнүндө түшүндүрүү иштерди өз кызматкерлеринин арасында жүргүзүшөт;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча секторлор аралык өз ара аракеттенүү механизмин өздөштүрүүгө багытталган окутуу-машыгуу иш-чараларды жылына бир жолудан кем эмес секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн башка субъектилери менен өткөрүшөт;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча чараларды секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн башка субъектилери менен биргелешип иштеп чыгышат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү үчүн өзгөчө кырдаалдар шарттарына акысыз кеңеш берүү түйүнүнүн даярдыкта туруусун камсыз кылышат (юридикалык, маалыматтык, медициналык, психологиялык жана башка тейлөөлөр);

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүнү жүзөгө ашырган башка субъектилер менен өз ара аракеттенишет;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө өз компетенциясынын чегинде башка ишмердикти жүзөгө ашырышат.

  1. Жарандык коргоо сектору, саламаттыкты сактоо сектору, ички иштер сектору, коргоо сектору (макулдашуу боюнча), социалдык өнүгүү сектору, жергиликтүү коомдор сектору, колдоо секторуна кирген секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилери өзгөчө кырдаалдар этабында төмөнкү чараларды ишке ашырышат:

— өзгөчө кырдаал мезгилинде медициналык, психологиялык, социалдык, юридикалык жана башка түрдөгү жардамды көрсөтүү боюнча кызматтар жөнүндө, ошондой эле баш калкалоочу убактылуу жайлардын пункттары, анын ичинде өзгөчө муктаждыктары бар адамдар үчүн жайлар туурасындагы маалыматты калкка жеткиришет;

— өзгөчө кырдаалдарда гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды табышат;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга ички иштер органдарына, кризистик борборлоруна жана тийиштүү жардам берген социалдык кызмат системасынын башка мекемелерине кайрылуу мүмкүнчүлүгү жөнүндө маалымат беришет;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга күтүлбөгөн кош бойлуулукту болтурбоо, жыныстык жол менен өтүүчү инфекцияларды (мындан ары – ЖЖӨИ), анын ичинде В гепатити жана С гепатити, адамдын иммун жетишсиздик вирусун (мындан ары – АИВ инфекциясы) жугузууну алдын алуу максатында медициналык жардамга токтоосуз кайрылуунун маанилүүлүгү жөнүндө маалымат беришет;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга өз компетенциясынын чегинде зарыл болгон тез жардамды көрсөтүшөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдын өмүрүн сактоо, абалынын мындан аркы начарлашын алдын алуу, анын мындан аркы дарылануусу жана айыгып кетүүсү үчүн шарттарды түзүү максатында кесиптик жардам келгенге чейин окуя болгон жерде психологиялык жардамга чейин көрсөтүлүүчү тез жардам көрсөтүшөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдардын макулдугу менен, ал эми жапа чеккен адам жашы жетпеген же жөндөмсүз адам болсо, анда анын макулдугу берилбестен, гендердик зомбулук фактысы жөнүндө ички иштер органдарына токтоосуз маалымдашат;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды алардын макулдугу же алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн макулдугу менен керектүү жардам көрсөтүү үчүн социалдык өнүгүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органынын мекемелерине, убактылуу лагерлерге, кризистик борборлорго же башка коопсуз жайларга жардам көрсөтүү үчүн жиберишет;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды алардын убактылуу жашаган жайларында коопсуздукту камсыздоо боюнча чараларды кабыл алышат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо жөнүндө калктын арасында профилактикалык иштерди жүргүзүшөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдардын саны жөнүндө маалыматтарды статистика жөнүндө мыйзамдарга ылайык чогултушат;

— гендердик зомбулук жана анын коркунучу фактылары боюнча кайрылуулар жөнүндө маалыматтарды мындан ары иш-аракеттердин планын иштеп чыгуу үчүн Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссияга жиберишет;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүнү жүзөгө ашырып жүргөн башка субъектилер менен өз ара байланышып турушат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө өз компетенциясынын чегинде башка ишмердикти жүзөгө ашырышат.

  1. Жарандык коргоо сектору, саламаттыкты сактоо сектору, ички иштер сектору, коргоо сектору (макулдашуу боюнча), социалдык өнүгүү сектору, жергиликтүү коомдор сектору, колдоо секторуна кирген секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилери калыбына келтирүү этабында төмөнкү чараларды ишке ашырышат:

— гендердик зомбулук фактыларын жыйынтыктап, адамдарды курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүп, жапа чеккен жана курман болгон адамдар жөнүндө маалыматты мындан ары иш-аракеттерди жана чараларды иштеп чыгуу үчүн Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссияга жиберишет;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды алардын макулдугу же мыйзамдуу өкүлдөрүнүн макулдугу менен тийиштүү медициналык мекемелерге жана социалдык кызматтарга жиберишет;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча өз иштерине баа беришет жана мониторинг жүргүзүшөт, аны өркүндөтүү боюнча сунуштарды иштеп чыгышат;

— өзгөчө кырдаалга тартылган өз кызматкерлерин калыбына келтирүү үчүн иштерди уюштурушат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүнү жүзөгө ашырып жүргөн башка субъектилер менен өз ара аракеттенүүнү жүргүзүшөт;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө өз компетенциясынын чегинде башка ишмердикти жүзөгө ашырышат.

4. Жарандык коргоо сектору тарабынанишке ашырылып жаткан иш-чаралар

  1. 8. Жарандык коргоо сектору алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— калкты өзгөчө кырдаалдар шарттарындагы иш-аракеттерге окутуу программаларга гендердик көз караштарды жана гендердик зомбулукту болтурбоо маселелерди киргизет;

— аялдарды жана эркектерди, кыздарды жана балдарды, өзгөчө муктаждыктары бар адамдарды алардын жеңилерлигине жана тобокелдигине баа берүү менен эсепке алат жана аларга өзгөчө кырдаал тийгизген таасирине мониторинг жүргүзөт;

— ар түрдүү деңгээлдерде өзгөчө кырдаал тийгизген таасирин эсепке алуу менен аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын баалоо тартибин жана методикасын аныктайт;

— күтүлгөн өзгөчө кырдаалдардын аялдарга жана эркектерге, кыздарга жана балдарга, анын ичинде атайын муктаждыктары бар бар адамдарга тийгизе турган таасиринин даражасын эсепке алуу менен, ар түрдүү деңгээлдердеги кырсыктардын тобокелдерине, зыянга жана талаптарга баа берүүнү аныктоо тартибине жана методикасына Жарандык коргоо системасынын кызматкерлерине окутуу жүргүзөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдардан кайрылууларды жана даттанууларды, ошондой эле башка адамдардан гендердик зомбулук фактылары жөнүндө маалыматты кабыл алат жана «Система-112» өзгөчө кырдаалдарга таасирленүүнүн көп деңгээлдүү тутумуна киргизет жана эсепке алат;

— аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу менен тынчтык жана согуш мезгилинде авариялык-куткаруучу жана башка кечиктирилгис жумуштарды кеңитип түзүү жана жүргүзүү үчүн камдалган материалдык-техникалык жана башка каражаттарды топтоону, жайгаштырууну, сактоону жана өз учурунда жаңыртууну ишке ашырат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо чөйрөсүндө башкаруу органдарынын, Жарандык коргонуу күчтөрүнүн жана калктын даяр турушун камсыз кылат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу үчүн социалдык өнүгүү сектору жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргелешип аймактык органдардан калктын демографиялык түзүмү боюнча маалыматтарды чогултууга катышат, анын ичинде турак жайлардын саны; бир үй-бүлөдө жашаган адамдардын орточо статистикалык саны; курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүлгөн тургундардын саны; жалгыз атасы же жалгыз энеси же болбосо балдар башкарган үй чарбалардын саны; курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүлгөн өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын саны ж.б.

  1. Жарандык коргоо сектору өзгөчө кырдаал этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу менен, республикалык жана трансчегаралык өзгөчө кырдаалдарды жоюу боюнча иштерге жетекчилик кылат;

— куткаруучу иштерди камсыздоого, тамак-ашты, гуманитардык жардамдын жүктөрүн жеткирүүгө, өзгөчө кырдаалдар мезгилинде жапа чеккен адамдарды эвакуациялоого байланыштуу маселелерди чечет;

— жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана колдоо сектору менен биргелешип жапа чеккен калк үчүн социалдык объектилерде, уюмдардын жана мекемелердин имараттарында, лагерлерде, чатыр шаарчаларда, кризистик борборлордо, баш калкалоочу жайларда гендердик зомбулукту болтурбоону жана андан коргоону камсыз кылган коопсуз убактылуу турак жайларды түзөт жана гендердик көз караштарды эсепке алуу менен, калктын жашоо шарттарын камсыздоону уюштурат;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды алардын муктаждыктарын эсепке алуу менен, биринчи кезекте керектелүүчү жашоо турмушунун каражаттары менен камсыздайт жана психологиялык тез жардам көрсөтөт;

— гендердик зомбулук учурлары жөнүндө билдирүүлөрдү “Система – 112” тутуму аркылуу кабыл алат жана маалыматты компетенттүү жардам көрсөтүү үчүн тийиштүү кызматтарга өткөрүп берет;

— өзгөчө кырдаалдар жөнүндө буйрук берүүчү чечимдерди жана эрте кабарлоо сигналдарын калкка жеткирет, өзгөчө кырдаалдар туурасында, анын ичинде гендердик зомбулук тобокелдери тууралуу маалыматты шашылыш түрдө калкка маалымдайт;

— гендердик көз караштарды жана атайын муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эске алуу менен, секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн башка субъектилери менен бирге коргоо иш-чараларын уюштурат жана жүргүзөт (калкты куткаруу, эвакуациялоо же/жана коопсуз аймактарга убактылуу көчүрүү).

  1. Жарандык коргоо сектору калыбына келтирүү этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— кырсыктардын аялдарга жана эркектерге, кыздарга жана балдарга, анын ичинде атайын муктаждыктары бар адамдарга тийгизе турган таасиринин даражасын эсепке алуу менен, ар түрдүү деңгээлдердеги кырсыктардын тобокелдерине баа берүүнү, зыянга жана талаптарга баа берүүнү аныктайт;

— өзгөчө кырдаал шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу, таасирленүү жана жабыр тарткан адамдарды коргоо тармагында аткарылган иш-чараларга баа берет жана мониторинг жүргүзөт;

— коргоону жана жардам берүүнү камсыз кылууда кемчиликтерди ачыкка чыгаруу, ошондой эле ар түрдүү тейлөөлөргө тең жетүү максатында, курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүлгөн, гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдар жөнүндө маалыматты чогултат жана талдоо жүргүзөт.

5. Саламаттыкты сактоо сектору тарабынанишке ашырылып жаткан иш-чаралар

 Саламаттыкты сактоо сектору алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— саламаттыкты сактоо уюмдарынын өзгөчө кырдаалдар шарттарында иш жүргүзүүгө, гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүгө даярдык көрөт;

— Өлүмдү болтурбоо боюнча алгачкы иш-чаралардын минималдуу комплексинин негизги милдеттерин камтыган колдонмолор жана клиникалык протоколдор тарабынан бекитилген саламатыкты сактоо тармагындагы ыйгарым укуктуу органдын буйруктарына ылайык, аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу менен, өзгөчө кырдаалдар шарттарында медициналык жана психологиялык жардам берүү боюнча даярдык көрүү иштерин уюштурат;

— гендердик зомбулукту алдын алуу жана гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга медициналык жана психологиялык жардам берүү маселелери боюнча медициналык тармактагы адистерди кайрадан даярдайт;

— кеңири масштабдагы өзгөчө кырдаалдар болгон учурда координациялоо механизмин жүзөгө ашыруу, профессионалдуу психологдорду тартуу жана эсепке алуунун бирдиктүү системасын ишке ашырат;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында медициналык жана психологиялык жардам берүү боюнча кыймылдуу бригадаларды түзөт;

— аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу менен, өзгөчө кырдаалдар шарттарында медициналык жана психологиялык жардам берүү үчүн мобилизациялык резервдин мүлктүк запастарын түзөт;

— Жарандык коргоонун медициналык кызмат башкармалыгынын пункттарын дайыма даярдыкта туруусун колдойт.

  1. Саламаттыкты сактоо сектору өзгөчө кырдаал этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— Өлүмдү болтурбоо боюнча алгачкы иш-чаралардын минималдуу комплексинин негизги милдеттерин камтыган колдонмолор жана клиникалык протоколдор тарабынан бекитилген саламатыкты сактоо тармагындагы ыйгарым укуктуу органдын буйруктарына ылайык, медициналык жана психологиялык жардам берүүнүн принциптерин сактоо менен, гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга тез медициналык, анын ичинде тез психологиялык жардам көрсөтөт;

— медициналык жана психологиялык жардам алуу үчүн, гендердик зомбулуктан жапа чеккен жана курман болгон адамдардын кайрылган учурлары боюнча маалыматты, алардын жыныстык-курактык мүнөздөмөлөрү жөнүндө маалыматты чогултат жана жалпылайт, ошондой эле ал маалыматтарды Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссияга тапшырат.

  1. Саламаттыкты сактоо сектору калыбына келтирүү этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды, эгерде медициналык көрсөткүчтөр болсо, тийиштүү медициналык мекемелерге жана калыбына келтирүүчү борборлорго жиберет;

— өзгөчө кырдаал шарттарында, анын ичинде гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга, демографиялык мүнөздөмөлөрдү эске алуу менен, медициналык жана психологиялык жардам көрсөтүлгөндүгү жөнүндө маалыматтарды чогултат жана жалпылайт.

 6. Ички иштер сектору тарабынанишке ашырылып жаткан иш-чаралар

 Ички иштер сектору алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүгө, ички иштер органдарынын ишин өркүндөтүү боюнча илимий жактан негизделген сунуштарды иштеп чыгууга багытталган талдоо жана илимий-изилдөө иштерди жүргүзөт;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында коомдук тартипти жана коомдук коопсуздукту коргоого, гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүүгө багытталган иш-чараларды өткөрүү зарылдыгы туурасындагы сунуштарды Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссияга киргизет.

  1. Ички иштер сектору өзгөчө кырдаалдар этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— өзчөгө кырдаал пайда болгон учурда күч колдонуу же/жана сексуалдык зомбулук боло турган жерлер жана күч колдонууга же/жана сексуалдык зомбулукка бара алган адамдар (адамдардын тобу) боюнча маалыматтарды чогултат жана талдоо жүргүзөт;

— өзчөгө кырдаал пайда болгон учурда гендердик көз караштарды эске алуу менен, коомдук коопсуздукту жана коомдук тартипти камсыздоо үчүн керек болгон күчтөрдү жана каражаттарды эсептөө боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырат;

— гендердик көз караштарды эсепке алуу менен, өзгөчө кырдаал пайда болгон аймакта коомдук коопсуздукту жана коомдук тартипти камсыздоо үчүн жиберилген жеке курамдын мобилизациялык иш-чараларын өткөрөт;

— убактылуу жашаган жайларда адамдардын коопсуздугун камсыздоо үчүн чараларды кабыл алат;

— өзчөгө кырдаал аймагынан жеке адамдардан жана юридикалык жактардан түшкөн укук бузуулар, кылмыштар жана алардын коркунучу жөнүндө маалыматтарды чогултат жана каттайт, бул маалыматтарды талдоо, сунуштарды даярдоо жана чечимдерди иштеп чыгуу үчүн Жарандык коргоо боюнча ведомстволор аралык комиссияга өткөрүп берет;

— күч колдонуу же/жана сексуалдык зомбулук фактылар жөнүндө түшкөн маалыматты текшерет, анын аныктыгын далилдейт, тийиштүү шашылыш-издөө жана тергөө чараларды жүзөгө ашырат;

— адамдар массалык топтолгон жерлердеги кырдаалга жана укук-тартип абалга мониторинг жүргүзөт;

— күч колдонуу же/жана сексуалдык зомбулук тобокели бар өзчөгө кырдаал аймагынан кээ бир адамдарды жана топторду коопсуз сыртка чыгарууга катышат;

— күч колдонуудан же/жана сексуалдык зомбулуктан жапа чеккен адамдардан арыздарды кабыл алат;

— күч колдонуудан же/жана сексуалдык зомбулуктан жапа чеккен адамды эгерде анын жазуу жүзүндөгү кайрылуусу болгондо медициналык күбөлөндүрүүгө жиберет. Эгерде күч колдонуудан же/жана сексуалдык зомбулуктан жашы жетпеген же жөндөмсүз адам жапа чеккен болсо, анда аны мыйзамдуу өкүлдөрү коштоп, медициналык күбөлөндүрүүгө жиберилет;

— күч колдонулган же/жана сексуалдык зомбулуктан жапа чеккен адамга Кыргыз Республикасынын кылмыш-процесстик мыйзамдарына ылайык анын укуктарын жана милдеттерин түшүндүрөт;

— эгерде күч колдонуудан же/жана сексуалдык зомбулуктан жапа чеккен адам өз алдынча кыймылдай албай калса, анда аны медициналык мекемелерге, шашылыш жардам көрсөтүүчү кызматтарына, социалдык өнүгүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органынын мекемелерине, убактылуу лагерлерге, кризистик борборлорго жана баш калкалоочу жайларга жана башка коопсуз жайларга жиберет, же зарыл болгондо жеткирип берүүнү уюштурат;

— күч колдонууга же/жана сексуалдык зомбулукка тыюу салуу туурасында калктын арасында алдын алуучу жана маалымат берүүчү иштерди жүргүзөт.

  1. Ички иштер сектору калыбына келтирүү этабында, анын ичинде өзгөчө кырдаалдардан кийин деле кылмыштарга жол бербөө максатында, өзгөчө кырдаал убагында пайда болгон күч колдонууну же/жана сексуалдык зомбулукту камтыган укук бузуулар жана кылмыштар жөнүндө маалыматтарды чогултат, жалпылайт жана аларга талдоо жүргүзөт.

7. Коргоо сектору тарабынанишке ашырылып жаткан иш-чаралар

  1. Коргоо сектору алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— баш ийген аскер бөлүмдөрүнүн жана бөлүмчөлөрүнүн дислокацияланган жери боюнча аймактык жана жарандык коргоо боюнча иш-чараларды пландаштырууга жана аткарылышын камсыз кылууга катышат;

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү маселелерин, бул тармактагы эл аралык документтердин жоболорун аскердик даярдык жана тарбиялоо иштеринин чегинде өткөрүлүп жаткан сабактарга, аскер кызматчыларын окутуунун башка тийиштүү түрлөрүнө киргизет;

— гендердик көз караштарды эсепке алуу менен, өзгөчө кырдаал пайда болгон учурда коомдук коопсуздукту жана коомдук тартипти камсыздоо боюнча иш-чараларды өткөрүүдө ички иштер органдарына көмөк көрсөтүү үчүн керек болгон күчтөрдү жана каражаттарды эсептөө боюнча иш-чараларды божомолдун негизинде жүзөгө ашырат.

  1. Коргоо сектору Кыргыз Республикасынын коргоо жана Куралдуу күчтөр жөнүндө мыйзамдарга ылайык өзгөчө кырдаал этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюунун жүрүшүндө жарандык адамдарды зомбулуктун бардык формаларынан, анын ичинде гендердик зомбулуктан коргоого көмөк көрсөтөт, зомбулуктун коркунучу түздөн-түз пайда болгон учурда жарандык адамдарды коопсуз аймактарга эвакуациялоого көмөктөшөт;

— ички иштер органдарына өзгөчө кырдаалдар аймактарында коомдук тартипти коргоого жана коопсуздукту камсыздоого көмөк көрсөтөт;

— ички иштер сектору менен биргелешип күч колдонуу же/жана сексуалдык зомбулук тобокели бар өзгөчө кырдаалдар аймагынан адамдарды жана топторду коопсуз жайларга сыртка чыгарууга катышат.

8. Социалдык өнүгүү сектору тарабынанишке ашырылып жаткан иш-чаралар

 Социалдык өнүгүү сектору алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— аялдарга жана эркектерге, кыздарга жана балдарга, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын талаптарын эсепке алуу менен, гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга социалдык тейлөө көрсөтүү жөнүндө сунуштарды тейлөө көрсөтүүчү уюмдарга киргизет;

— өзгөчө кырдаалдарда социалдык тейлөөлөрдү көрсөтүү үчүн билим берүү системасы аркылуу социалдык кызматчыларды даярдоо жана кайра даярдоо жөнүндө сунуштарды киргизет;

— өзгөчө кырдаал пайда боло турган учурга карата аялдардын жана эркектердин, кыздардын жана балдардын, өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын биринчи кезектеги талаптарын камсыздоо үчүн резервди, анын ичинде гуманитардык жардамды түзүүгө катышат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо боюнча иш-чараларды иштеп чыгуу үчүн Жарандык коргоо сектору жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргелешип аймактык органдардан калктын демографиялык түзүмү боюнча маалыматтарды чогултат, анын ичинде турак жайлардын саны; бир үй-бүлөдө жашаган адамдардын орточо статистикалык саны; курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүлгөн тургундардын саны; курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүлгөн жалгыз атасы же жалгыз энеси же болбосо балдар башкарган үй чарбалардын саны; курагы жана жынысы боюнча бөлүштүрүлгөн өзгөчө муктаждыктары бар адамдардын саны ж.б.

  1. Социалдык өнүгүү сектору өзгөчө кырдаал этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды алардын муктаждыктарын эсепке алуу менен биринчи кезектеги жашоо каражаттары менен камсыз кылат;

— социалдык тейлөөлөрдү көрсөтүүчү субъектилерге гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды жайгаштыруу жана аларга тез социалдык-психологиялык жардам көрсөтүү жөнүндө сунуштарды киргизет.

  1. Социалдык өнүгүү сектору калыбына келтирүү этабында төмөнкү чараларды ишке ашырат:

— тийиштүү чараларды кабыл алуу үчүн, гендердик зомбулуктан жапа чеккен жана даректик социалдык жардамга муктаж адамдар жөнүндө маалыматтарды чогултат, жалпылайт жана талдоо жүргүзөт;

— аткаруу бийлигинин аймактык мамлекеттик органдар менен биргелешип, аталган тейлөөлөр алардын ишмердик чөйрөсүнө таандык болсо, социалдык жардам алуу жана башка тейлөөлөрдөн пайдалануу үчүн, гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга документтерди калыбына келтирүүдө жана толтурууда социалдык коштоону сунуштайт жана жардам көрсөтөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга даректик социалдык жардам көрсөтүү үчүн социалдык өнүгүү органдарын кошумча каржылоо жөнүндө сунуштарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө киргизет.

9. Колдоо сектору тарабынанишке ашырылып жаткан иш-чаралар

 Колдоо секторуна кирген уюмдар өзүнүн уставдык максаттарынын чегинде гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырышат.

  1. Колдоо секторуна кирген уюмдар жана жарандар алгачкы этабында төмөнкү чараларды ишке ашырышат:

— эл аралык тажрыйбаны изилдейт, жаратылыш, техногендик, экологиялык, биологиялык-социалдык жана кагылышуу мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарда гендердик зомбулукту алды алуу, тыюу салуу жана таасирленүүгө боюнча мамлекеттик жана мамлекеттик эмес органдарынын ишмердигин өркүндөтүү боюнча сунуштарды иштеп чыгууга багытталган талдоо жана илимий-изилдөө иштерди жүргүзүшөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды акысыз жардам көрсөтүүчү кризистик борборлорду, баш калкалоочу жайларды  жана башка тийиштүү мекемелерди түзүшөт жана алардын даяр туруушун камсыз кылышат;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө өз компетенциясынын чегинде башка ишмердикти жүзөгө ашырышат.

  1. Колдоо секторуна кирген уюмдар жана жарандар өзгөчө кырдаал этапта төмөнкү чараларды ишке ашырышат:

— өзгөчө кырдаалдарда гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарды кризистик борборлорунда, баш калкалоочу жайларда, башка коопсуз жайларда жайгаштырышат же жайгаштырууга көмөктөшөт, жардам көрсөтүү үчүн алардын макулдугу же алардын мыйзамдуу өкүлдөрүнүн макулдугу менен саламаттыкты сактоо жана социалдык өнүгүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын мекемелерине жөнөтүшөт;

— гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга медициналык мекемелерге, кризистик борборлорго, социалдык кызматтарга ж.б. жетүүгө көмөк көрсөтүшөт;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө өз компетенциясынын чегинде башка ишмердикти жүзөгө ашырышат.

  1. Колдоо секторуна кирген уюмдар жана жарандар калыбына келтирүү этабында төмөнкү чараларды ишке ашырышат:

— өзгөчө кырдаалдар шарттарында гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга алардын бузулган укуктарын коргоо үчүн адилеттүү сотко кайрылуу маселесине көмөк көрсөтүшөт;

— секторлор аралык өз ара аракеттенүүнүн бардык субъектилеринин гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү боюнча иштерине мониторинг жүргүзүшөт жана иштерин өркүндөтүү боюнча сунуштарды иштеп чыгышат;

— өзгөчө кырдаалдарда гендердик зомбулуктан жапа чеккен адамдарга БУУнун Атайын баяндамачысына арызды тариздөөгө көмөк көрсөтүшөт;

— гендердик зомбулукту болтурбоо, тыюу салуу жана таасирленүү чөйрөсүндө өз компетенциясынын чегинде башка ишмердикти жүзөгө ашырышат.

  1. Колдоо секторуна кирген уюмдар жана жарандар эл аралык уюмдар менен өнөктөшүп, секторлор аралык өз ара аракеттенүү субъектилерине көмөк көрсөтүүгө укуктуу.

Ушул Жобо Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар боюнча Ведомстволор аралык комиссиясы тарабынан жактырылган жана Кыргыз Республикасынын жергиликтүү бийлик органдарынын колдонуусу үчүн сунушталган (КР ӨК ВАКтын 2018-жылдын 6-мартындагы №23-5 протоколу).

 Бишкек – 2018-ж.

Print Friendly, PDF & Email

ЖООП КАЛТЫРЫҢЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here