Тиркеме №3

0
613 просмотров

Негизги коркунучту талдоо жана алардын аймакта …, (район/а-аймак) пайда болуу мүмкүндүгү

 

                              ӨК көрүнүш  мүнөзү боюнча классификациясы
  Табигый мүнөздөгү коркунутардын жана кубулуштардын түрөлрү
  Жертитирөө

 

Сел

 

 Көчкү Кургакчылык

 

1.                  Аныктоо жана көрүнүш мүнөзү Күтүүсүз жылышуунун натыйжасынан жана жер кыртышынын же мантиянын жогорку бөлүгүннүн жарылуусунан пайда болгон жер астындагы силкинүү,  жана жер үстүндө 6 баллга жана   MSK – 64 боюнча андан ашуун термелүүсү. Сель — дарыяларда жана кургак колоттордо, нөшөрлүү жаан-чачындардан же кардын тез ээрүүсүнөн,  улам келип чыгуучу минералдык бөлүкчөлөр, таштар жана тоо тектеринин  сыныктарынын чопо,кум бөлүкчөлөрдөн чоң таштарга чейин турган жана  тогондордун, дамбалардын жана жасалма көлмөлөрдүн басымынын түшүүсүнөн келип чыккан кыска     мөөнөттүү суу агымы.

 

 

Көчкү — тоо боорунан же жантаймадан төмөн карай гравитациялык күчтөрдүн таасири астында ири көлөмдөгү тоо тетиктеринин массасынын түшүү кыймылы.  Кургакчылык — узак убакыт бою жаан-чачындын жаабагандыктан  жана  абанын температурасы жогору болушу  менен  айклышып өсүмдүктөрдүн суу балансынын бузулушуна жана алардын запкы тартып  өлүшүнө алып келүүчү метеорологиялык факторлор комплекси

 

2.                   Көрүнүш белгилери  силкинүүлөрдүн, лампа, люстралардын термелишинин байклуусу, идиш-аяктын титиреши; жер алдындагы суулардын химиялык түзүлүшүнүн өзгөрүшу, радон газынын бөлүнүп чыгышы;

үй жаныбарларынын (ит, мышык) тынчсыз-данган жүрүм туруму;

атмосфералык басымдын күтүүсүздөн төмөндөшү, тектоникалык жарылуу тилкелерине бойлоп бир катарда тизилген булуттардын пайда болушу ;

скважиналарда жер астындагы суулардын деңгээлинин чайпалышы (УГВ көтөрүлүшү);

жер астындагы спецификалык, башкаларга окшобогон дүңгүрөк добуштун угулушу;

күүгүмдө жана караңгыда тектоникалык бузуулурады бойлоп жер астынан чыккан нурдануу.

 

суунун нугуна, дарыя жайылуучу жерине жана тоо капчыгайларынын тике жылаңач эңкейиштерине сууну тез келиши ;

интесивдүү жаан-чачындарын узакка созулушу  (жаан же нөшөр) 70-80%  чейин;  кардын, жана мөңгүлөрдүн тез эрип кетиши 10-15% чейин;

бийик тоолуу көлдөрдүн тогоондорунун, суу сактагычтардын  БСР дамбаларынын жарылуусу  1-5%  чейин;

дарыянын нугунда суунун чаңдашы, кызкылтым, күрөң жана кызыл түскө айлынып кирдеши ;

суунун нугундагы суунун  көлөмүнүн чукул чоңойушунун байкалышы, суу түбүндөгү чоң таштардын ары-бери агышынын угулушу ;

дарыянын жээгинин тез-тез жайылышы жана бузулушу, жана нугунун бат өзгөрүшү

 

жер астындагы суулардын (булкатардын) чыгууларынын  жоголуп кетүүсү;

эңкейиштин түбүндөгү дөбөчөнүн  ийрилиши ;

көчкү циркинин башкы бөлүгүндөгү топурактын басырылышы;

эңкейиштин үстүндө жарака, эрозиялык аңдын пайда болушу;

күчөп бараткан дүңгүрөгөн үндүн  пайда болушу;

үйдө жана чарба курулуштарында эшиктердин кысылат же жабылбайт.

 

3.                  Жайгашуу жери жана таркоого мүмкүн зоналар

Бул коркунуч кайда пайда болот жана канчалык алыстыкка таркайт?

§  Коркунуч картасы коркунчтун чыккан жерин жана анын канчалык чоң экендигин көрсөтө алат.

Сел коркунчун аныктаган картадан 1ден 3кө чейинки коркунуч даражасы аныкталат.  Көчкү коркунучу картасынан көрүнүш тездиги аныкталат. А/аймагынын бардык жеринде
4.                  Коркунучтун пайда болуу мүмкүндүгү

Мүмкүнчүлүктүн даражасы:

1.      Күмөн;

2.      Мүмкүн;

3.       Болушу  мүмкүн;

4.      Мүмкүнчүлгү жогорку;

5.      Мүмкүнчүлгү өтө жогору.

Эскертүү: Кайталануу даражасы жөнүндө маалыматты «Мониторинг…»китебинен алуу керек

 

Мүмкүндүгү жогору

Кайталанууну божомолдоого мүмкүн эмес.

болушу мүмкүн

5 жылда бир жолу

мүмкүн

5-8 жылда бир жолу

болушу мүмкүн

5 жылда бир жолу

5.                  Мүмкүн  болуучу кырсыктарды же кесепеттерди алдын ала баалоо

§  Коркунуч карталары көзөмөлдөгү жерде жайгашкан кыйратуу тилкесин же масштабын көрсөтө алат.

Жабыр тарткан адамдардын саны, турумуш тиричилигинин бузулушу, экономикалык зыян. Мониторинг китебинен мүмкүн болуучу кыйратуу тилкеси аныкталат.  Мониторинг китебинен мүмкүн болуучу кыйратуу тилкеси жана көчүрүлүүчү үйлөрдүн саны аныкталат. Кургакчылыкка дуушар болгон айыл чарба талаа аянттарынан түшүмдү жоготуу.
§

 

 

 

 

 

3-тиркеме

 

 

Негизги коркунучту талдоо жана алардын аймакта …, (район/а-аймак) пайда болуу мүмкүндүгү

 

                              ӨК көрүнүш  мүнөзү боюнча классификациясы
  В Табигый мүнөздөгү коркунутардын жана кубулуштардынтүрөлрү
  Жертитирөө

 

Сел

 

 Көчкү Кургакчылык

 

6.                  Аныктоо жана көрүнүш мүнөзү Күтүүсүз жылышуунун натыйжасынан жана жер кыртышынын же мантиянын жогорку бөлүгүннүн жарылуусунан пайда болгон жер астындагы силкинүү,  жана ер үстүндө 6 баллга жана  т MSK – 64 боюнча андан ашуун термелүүсү Сель — дарыялларда жана кургак колоттордо, нөшөрлүү жаан-чачындардан же кардын тез ээрүүсүнөн,  улам келип чыгуучу минералдык бөлүкчөлөр, таштар жана тоо тектеринин  сыныктарынын чопо,кум бөлүкчөлөрдөн чоң таштарга чейин турган жана  тогондордун,дамбалардын жана жасалма көлмөлөрдүн басымынын түшүүсүнөн келип чыккан кыска     мөөнөттүү суу агымы.

 

 

Көсчкү — тоо боорунан же жантаймадан төмөн карай гравитациялык күчтөрдүн таасири астында ири көлөмдөгү тоо тетиктеринин массасынын түшүү кыймылы.  Кургакчылык — узак убакыт бою жаан-чачындын жаабагандыктан  жана  абанын температурасы жогору болушу  менен  айклышып өсүмдүктөрдүн суу балансынын бузулушуна жана алардын запкы тартып  өлүшүнө алып келүүчү метеорологиялык факторлор комплекси

 

7.                   Көрүнүш белгилери  силкинүүлөрдүн, лампа, люстралардын термелишинин байклуусу, идиш-аяктын титиреши; жер алдындагы суулардын химиялык түзүлүшүнүн өзгөрүшу, радон газынын бөлүнүп чыгышы;

үй жаныбарларынын (ит, мышык) тынчсыз-данган жүрүм туруму;

атмосфералык басымдын күтүүсүздөн төмөндөшү, тектоникалык жарылуу тилкелерине бойлоп бир катарда тизилген булуттардын пайда болушу ;

скважиналарда жер астындагы суулардын деңгээлинин чайпалышы (УГВ көтөрүлүшү);

жер астындагы спецификалык, башкаларга окшобогон дүңгүрөк добуштун угулушу;

күүгүмдө жана караңгыда тектоникалык бузуулурады бойлоп жер астынан чыккан нурдануу

 

суунун нугуна, дарыя жайылуучу жерине жана тоо капчыгайларынын тике жылаңач эңкейиштерине сууну тез келиши ;

интесивдүү жаан-чачындарын узакка созулушу  (жаан же нөшөр) 70-80%  чейин;  кардын, жана мөңгүлөрдүн тез эрип кетиши 10-15% чейин;

бийик тоолуу көлдөрдүн тогоондорунун, суу сактагычтардын  БСР дамбаларынын жарылуусу  1-5%  чейин;

дарыянын нугунда суунун чаңдашы, кызкылтым, күрөң жана кызыл түскө айлынып кирдеши ;

резкое, заметное увеличение объема воды в русле, шум и грохот перекатывающихся по дну валунов и глыб, суунун нугундагы суунун  көлөмүнүн чукул чоңойушунун байкалышы ,суу түбүндөгү чоң таштардын ары-бери агышынын угулушу ;

дарыянын жээгинин тез-тез жайылышы жана бузулушу, жана нугуну бат өзгөрүшү

 

жер астындагы суулардын (булкатардын) чыгууларынын  жоголуп кетүүсү;

эңкейиштин түбүндөгү дөбөчөнүн  ийрилиши ;

көчкү циркинин башкы бөлүгүндөгү топурактын басырылышы;

эңкейиштин үстүндө жарака, эрозиялык аңдын пайда болушу;

күчөп бараткан дүңгүрөгөн үндүн  пайда болушу;

үйдө жана чарба курулуштарында эшиктердин кысылат же жабылбайт.

 

8.                  Жайгашуу жери жана таркоого мүмкүн зоналар

§  Где возникает эта угроза и как далеко она распространяется?

§  Карты угроз могут показывать, откуда исходит угроза и насколько она велика.

 Баллдын даржасын  көрсөтүүчү сейсмикалык райондоштуруу каратсынан

 

Сел коркунчун аныктаган картадан 1ден 3кө чейинки коркунуч даражасы аныкталат.  Көчкү коркунучу картасынан көрүнүш тездиги аныкталат. А/аймагынын бардык жеринде
9.                  Коркунучтун пайда болуу мүмкүндүгү

Мүмкүнчүлүктүн даражасы:

6.      Күмөн;

7.      Мүмкүн;

8.       Болушу  мүмкүн;

9.      Мүмкүнчүлгү жогорку;

10.    Мүмкүнчүлгү өтө жогору.

Эскертүү: Кайталануу даражасы жөнүндө маалыматты «Мониторинг…»китебинен алуу зарыл

 

Мүмкүндүгү жогору

Кайталанууну божомолдоого мүмкүн эмес.

болушу мүмкүн

5 жылда бир жолу

мүмкүн

5-8 жылда бир жолу

болушу мүмкүн

5 жылда бир жолу

10.               Мүмкүн  болуучу кырсыктарды же кесепеттерди алдын ала баалоо

§  Коркунучкарталарыкөзөмөлдөгүжердегикыйратуутилкесин же масштабынкөрсөтөалат.

Жабыр тарткан адамдардын саны, турумуш тиричилигинин бузулушу, экономикалык зыян. Мониторинг китебинен мүмкүн болуучу кыйратуу тилкеси аныкталат.  Мониторинг китебинен мүмкүн болуучу кыйратуу тилкеси жана көчүрүлүүчү үйлөрдүн саны аныкталат. Кургакчылыкка дуушар болгон айыл чарба талаа аянттарынан түшүмдү жоготуу.
§

 

 

Print Friendly, PDF & Email
БӨЛҮШҮҮ
Предыдущая статьяТиркеме №2
Следующая статьяТиркеме №4

ЖООП КАЛТЫРЫҢЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here